معين الدين محمد زمچى اسفزارى
213
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
از او انواعى مكاشفات ديدهام ، روزى مرا گفت بمزار مولانا نظام الدين عليه الرحمه مىرو و زيارت ميكن ، گفتم مزار ايشان را نميدانم گفت در خيابان هرات از جانب غربى قريب بمزار امام فخر الدين عمر رازى رح است و بر سر قبر ايشان صفهايست ، من بدان اشاره رفتم و سعادة زيارت ايشان دريافتم . غرض آنكه از جمله مزارات هرات بنده را به زيارت مزار بزرگوار مولانا نظام الدين اشارت فرمود ] ديگر : از ائمه مجتهدين امام سجاونديست كه مجتهدات او در كتب فقه مسطور است از « سجاوند » خواف بوده و شرححال و كمال « 1 » او احتياج باطناب ندارد . ديگر : از فحول علما و اصول بلغاى روزگار مولانا ركن الحق « 2 » و الدين محمد خوافى روح اللّه روحه « 3 » بوده كه كمال علو « 4 » و انقطاع تمام و تجرد لاكلام حاصل داشته . و علو همت و رفعتشان او در مرتبه بوده كه از سلاطين بىنياز بوده . ديگر : مولانا مجد خوافى « 5 » كه كتاب « روضة الخلد » « 6 » در معارضه « گلستان »
--> ( 1 ) - مج : شرححال و كمال او . مك : شرححال او . ( 2 ) - مج : ركن الحق و الدين . مك : ركن الدين . ( 3 ) - مج : روح الدروحه . مك . مد : ندارد . ( 4 ) - مج : كمال علوم . مك : كمال علّو . ( 5 ) - در شرح احوال مجد خوافى و آثار شعرى او مطلبى اضافه بر شرحى كه اسفزارى در متن نوشته است در هيچيك از منابع به نظر نرسيد و هركس از متاخرين درباره مجد خوافى چيزى نوشته تماما يا بلاواسطه و يا مع الواسطه از همين تاريخ هرات منقول است . ( 6 ) - روضة الخلد : اين كتاب كه اسفزارى ميگويد مجموعه منظوم و منثورى بوده بر سبك كتاب گلستان شيخ سعدى - كه قطعه منظومه شيواى مذكور در متن نمونهء از حكايات منظوم آن كتاب است - ظاهرا از ميان رفته حتى كاتب چلبى با وسعت اطلاعاتى كه از ذخاير نفايس كتابخانههاى قسطنطينيه داشته از وجود اين كتاب بىاطلاع بوده است .